मुस्ताङ । सोह्र श्राद्धको अन्तिम दिन शनिबार मुस्ताङको बारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका–४ स्थित प्रसिद्ध कागबेनीधाममा दिवङ्गत पितृको सम्झनामा श्राद्ध, पिण्डदान तथा तर्पण गर्ने श्रद्धालुहरू पुगेका छन्। तर, यस वर्ष बाढीपहिरो र सडक अवरुद्ध हुँदा विगतका वर्षको तुलनामा कागबेनीमा पितृकार्यका लागि आउने श्रद्धालुको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ।

दसैँअघि पर्ने पितृपक्षको सोह्र श्राद्धमा कागबेनीधाममा नेपालका विभिन्न जिल्लासहित भारतबाट समेत श्रद्धालुहरू आउने परम्परा छ। विशेषगरी पितृ विसर्जनको दिन औँसीमा यहाँ स्नान गरी दिवङ्गत पितृका नाममा श्राद्ध, पिण्डदान र तर्पण गर्ने धार्मिक प्रचलन रहिआएको छ।

पितृकार्यका लागि प्रसिद्ध कागबेनीधाम

कागबेनी कालीगण्डकी नदीको तटमा अवस्थित हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको प्रसिद्ध पितृतीर्थ हो। दामोदरकुण्ड क्षेत्रबाट बग्ने कालीगण्डकी र मुक्तिनाथ क्षेत्रबाट आउने नदीधाराको सङ्गम क्षेत्र भएकाले यस स्थानलाई धार्मिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। नेपाल पर्यटन बोर्डले समेत कागबेनीलाई दिवङ्गत पितृका नाममा श्राद्ध गर्ने प्रमुख तीर्थस्थलका रूपमा उल्लेख गरेको छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार कागबेनीमा स्नान, श्राद्ध, पिण्डदान र तर्पण गर्नाले दिवङ्गत पितृप्रति श्रद्धा अर्पण हुने तथा पितृको शान्ति र सद्गतिको कामना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ। यही आस्थाका कारण यहाँ बर्सेनि बडादसैँअघिको पितृपक्ष तथा चैतेदसैँअघिको औँसीमा श्रद्धालुको आगमन हुने गरेको छ।

शास्त्रीय विधिअनुसार श्राद्ध र तर्पण

हिन्दू धर्मशास्त्रीय परम्परामा श्राद्धलाई दिवङ्गत पितृप्रति श्रद्धा, कृतज्ञता र स्मरण व्यक्त गर्ने कर्मका रूपमा लिइन्छ। पितृपक्षमा आफ्नो परिवारको परम्परा, दिवङ्गत व्यक्तिको तिथि र स्थानीय धार्मिक विधिअनुसार श्राद्ध गर्ने प्रचलन छ।

सामान्यतया श्राद्धकर्ममा स्नान तथा शुद्धता कायम गर्ने, सङ्कल्प गर्ने, पितृको स्मरण र आवाहन गर्ने, पिण्डदान, तर्पण तथा पितृका नाममा अर्पण गर्ने कार्य गरिन्छ। परम्पराअनुसार ब्राह्मण भोजन, सिदादान तथा दानपुण्य पनि गरिन्छ। विधि र क्रममा पारिवारिक परम्परा, सम्प्रदाय तथा कर्मकाण्डीय मान्यताअनुसार भिन्नता हुन सक्छ।

धार्मिक मान्यतामा पितृपक्षको अन्तिम दिन अर्थात् सर्वपितृ औँसीलाई विशेष महत्त्व दिइन्छ। दिवङ्गत पितृको श्राद्ध गर्ने निश्चित तिथि थाहा नभएका वा विभिन्न कारणले तिथिअनुसार श्राद्ध गर्न नसकेका परिवारले समेत आफ्नो परम्परा र योग्य पुरोहितको सल्लाहअनुसार यस दिन पितृकार्य गर्ने चलन छ।

बाढीपहिरोले तीर्थयात्रामा असर

विगतका वर्षमा सोह्र श्राद्धका बेला हजारौँ श्रद्धालु पुग्ने कागबेनीमा यस वर्ष भने बाढीपहिरो तथा सडक अवरोधका कारण तीर्थयात्रा प्रभावित भएको छ। सडक सम्पर्क अवरुद्ध हुँदा श्रद्धालुलाई आवतजावतमा कठिनाइ भएको र त्यसको असर कागबेनीसहित मुस्ताङको धार्मिक पर्यटनमा परेको छ।

कागबेनीमा श्रद्धालुको आगमन घट्दा पितृकार्यसँग सम्बन्धित धार्मिक गतिविधिसँगै स्थानीय होटल, व्यवसाय र पर्यटन क्षेत्रमा समेत असर पर्ने देखिएको छ।

धार्मिक आस्थाका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण कागबेनीधाममा पितृकार्य गर्न चाहने श्रद्धालुका लागि सुरक्षित सडक सम्पर्क र सहज आवागमन आवश्यक देखिएको छ। प्राकृतिक विपत्तिका कारण प्रभावित सडक तथा पूर्वाधारको पुनःस्थापना हुन सके आगामी धार्मिक पर्वमा तीर्थयात्रा सहज बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।