सम्पादकीय | ॐकार टेलिभिजन

निधारमा रातो टीका, शिरमा पहेँलो जमरा र ओठमा शुभकामना। दसैँ आएको छ, घरआँगनमा खुसी छाएको छ। तर यही उत्सवको उज्यालोभित्र एउटा गम्भीर प्रश्न पनि उभिएको छ—हामीले टीका र जमराको परम्परा त जोगायौँ, तर त्यससँग जोडिएको संस्कार, आत्मीयता र मानवीय संवेदना कति जोगाउन सक्यौँ?

दसैँ केवल मीठोमसिनो खाने, नयाँ लुगा लगाउने र सामाजिक सञ्जालमा खुसीका तस्बिर राख्ने पर्व होइन। यो परिवारको पुनर्मिलन, मान्यजनप्रतिको सम्मान, सम्बन्धमा आत्मीयता र समाजमा सद्भाव बढाउने अवसर हो। तर आज रोजगारी र अध्ययनका लागि विदेशिने बाध्यता, परिवारबीच बढ्दो दूरी, देखावटी प्रतिस्पर्धा र कमजोर हुँदै गएको आपसी संवादले दसैँको मौलिक मर्ममाथि प्रश्न उठाइरहेको छ।

जीवनभरि सन्तानका लागि पसिना बगाएका आमाबुबा बुढेसकालमा सन्तानकै प्रतीक्षामा बस्नुपर्ने अवस्था हाम्रो समाजको पीडादायी यथार्थ हो। सबैलाई घर फर्किन सम्भव नहुन सक्छ, तर टाढा रहेर पनि माया, सम्मान र आत्मीयता व्यक्त गर्न सकिन्छ। आमाबुबाका लागि महँगो उपहारभन्दा सन्तानको समय, मीठो बोली र आत्मीय साथ धेरै मूल्यवान् हुन्छ।

हामी देवी दुर्गाको पूजा गर्छौँ, ठूलाबडाको हातबाट आशीर्वाद लिन्छौँ र सुख, शान्ति तथा समृद्धिको कामना गर्छौँ। तर घरभित्रै महिला अपमानित हुन्छन्, वृद्धहरू उपेक्षित हुन्छन्, आफन्तबीच मनमुटाव रहिरहन्छ र विपन्नको पीडा बेवास्ता गरिन्छ भने हाम्रो संस्कारको वास्तविक अर्थ के रहन्छ?

संस्कार भाषणबाट होइन, व्यवहारबाट जीवित रहन्छ। बालबालिकालाई ठूलाको सम्मान गर्न सिकाउनुअघि हामीले आफ्नै व्यवहार सुधार्नुपर्छ। चाडपर्वको नाममा ऋणको बोझ बढाउने र अरूसँग देखावटी प्रतिस्पर्धा गर्नुभन्दा आफ्नो क्षमताअनुसार खुसी बाँड्नु महत्त्वपूर्ण छ। किनकि दसैँको वास्तविक सुन्दरता महँगो उपहारमा होइन, आत्मीय सम्बन्ध र साझा खुसीमा हुन्छ।

विजया दशमीले असत्यमाथि सत्य र अधर्ममाथि धर्मको विजयको सन्देश दिन्छ। त्यसैले यस दिन टीका र जमरा लगाएर आशीर्वाद लिनुका साथै मनभित्रको अहंकार, द्वेष र विभेद त्याग्ने संकल्प पनि गरौँ। वृद्ध आमाबुबालाई सम्मान गरौँ, महिलाको अस्तित्व र श्रमको कदर गरौँ, टुटेका सम्बन्ध जोडौँ र दुःखमा परेकालाई सहयोग गरौँ।

दसैँ सकिएपछि निधारको टीका पखालिन्छ, जमरा ओइलाउँछ र उत्सवको चहलपहल कम हुन्छ। तर यस पर्वले सिकाएको माया, सद्भाव र जिम्मेवारी हाम्रो व्यवहारमा वर्षभरि जीवित रहनुपर्छ।

किनकि निधारमा टीका लगाउनु परम्परा हो, तर मनमा करुणा राख्नु संस्कार हो। दसैँको वास्तविक विजय अरूमाथि होइन, आफ्नै अहंकार, द्वेष र असंवेदनशीलतामाथि हुनुपर्छ।

शुभ विजया दशमी!