काठमाडौँ — महाकाव्य ‘श्रीरामचरितमानस’का रचनाकार तथा भक्ति कालका महान् कवि गोस्वामी तुलसीदासको जयन्ती आज मनाइँदैछ। हरेक वर्ष श्रावण शुक्ल सप्तमीका दिन तुलसीदास जयन्ती मनाउने परम्परा रहिआएको छ।
तुलसीदासलाई सनातन धर्म र अवधि (तथा संस्कृत) साहित्यका एक शिखर पुरुषका रूपमा लिइन्छ। उनले रचना गरेको ‘श्रीरामचरितमानस’ (जसलाई सर्वसाधारणले तुलसीकृत रामायण पनि भन्छन्) ले भगवान् श्री रामको जीवनगाथालाई जनभाषा (अवधि) मा उतारेर घर-घरमा पुर्याउन ऐतिहासिक योगदान पुर्याएको छ।
महान् काव्य श्रीरामचरितमानसको महत्त्व
महर्षि वाल्मीकिद्वारा लिखित संस्कृत रामायणलाई सर्वसाधारणले बुझ्न सक्ने सरल अवधि भाषामा रूपान्तरण गरेर तुलसीदासले भक्तिधारालाई नयाँ उचाइ दिएका थिए। तुलसीकृत रामायणमा सात काण्ड रहेका छन्— बालकाण्ड, अयोध्याकाण्ड, अरण्यकाण्ड, किष्किन्धाकाण्ड, सुन्दरकाण्ड, लङ्काकाण्ड र उत्तरकाण्ड।
”तुलसीदासको यो कृति केवल धार्मिक ग्रन्थ मात्र नभएर लोककल्याण, सामाजिक सद्भाव, भ्रातृत्व र मर्यादाको अद्वितीय दर्शन हो।” — साहित्यकारहरू
जीवन र कृतिहरू
वि.सं. १६०६ (सन् १५३२) तिर भारतको उत्तर प्रदेशस्थित राजापुरमा जन्मिएका तुलसीदासले आफ्नो जीवनको ठूलो हिस्सा वाराणसी (काशी) मा बिताएका थिए। उनले श्रीरामचरितमानसका साथै अन्य धेरै प्रसिद्ध भक्ति ग्रन्थहरू रचना गरेका छन्:
- हनुमान चालीसा
- विनय पत्रिका
- कवितावली
- दोहावली
- जानकी मङ्गल
जयन्तीका अवसरमा विभिन्न कार्यक्रम
तुलसीदास जयन्तीका अवसरमा आज विभिन्न राम मन्दिर, आश्रम तथा धार्मिक-साहित्यिक सङ्घ-संस्थाहरूमा श्रीरामचरितमानसको अखण्ड पाठ, भजन-कीर्तन तथा तुलसीदासका साहित्यिक योगदानबारे चर्चा-परिचर्चा कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएका छन्।
धार्मिक मान्यताअनुसार तुलसीदास स्वयंलाई भगवान् श्रीराम र हनुमानजीको साक्षात् दर्शन मिलेको विश्वास गरिन्छ। उनको रामभक्तिको अमर गाथा र रचनाहरू आज पनि विश्वभरका करोडौँ श्रद्धालुहरूका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्।
वि.सं.२०८३ भदौ ३ बुधवार १०:२८ मा प्रकाशित

















