ललिता सिग्देल
काठमाडौं । ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्त्व बोकेको थापाथली उदासी अखडाको सम्पत्ति संरक्षण, महन्त नियुक्ति तथा व्यवस्थापन सुधारको माग गर्दै योगी सोमराजले गुठी संस्थानमा निवेदन दिएका छन्। उनले २०८३ असोज २३ गते शुक्रबार अखडाको ऐतिहासिक पहिचान, धार्मिक परम्परा र सम्पत्तिको संरक्षणका विषयमा संस्थानको ध्यानाकर्षण गराएका हुन्।
गुठी संस्थानको मातहतमा रहेको अखडाको व्यवस्थापन, नेतृत्व चयन र ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षणसँग सम्बन्धित विभिन्न विषय निवेदनमा उठाइएको छ। अखडामा कार्यरत महन्तको निधनपछि नयाँ महन्तको विधिवत् नियुक्ति हुन नसकेको उल्लेख गर्दै प्रचलित कानुन, संस्थानको नियम तथा उदासी सम्प्रदायको धार्मिक परम्पराअनुसार महन्त नियुक्त गर्न माग गरिएको छ।
अखडाको नाम परिवर्तनबारे स्पष्ट पार्न आग्रह
थापाथली उदासी अखडाको ऐतिहासिक पहिचानसँग सम्बन्धित नाम परिवर्तनको विषय पनि निवेदनमा समेटिएको छ। अखडाको मूल नाम ‘थापाथली उदासी अखडा’ रहेकोमा ‘श्री बद्रीनाथ उदासी अखडा’ लेखिएको साइनबोर्ड राखिएको विषयमा आधिकारिक निर्णय, स्वीकृति र अभिलेखका आधारमा स्पष्ट पार्न माग गरिएको छ।
नाम परिवर्तनको आधारबारे छानबिन गरी अखडाको ऐतिहासिक पहिचान, धार्मिक परम्परा र उपलब्ध अभिलेखअनुसार आवश्यक निर्णय लिनुपर्ने निवेदनमा उल्लेख छ।
जग्गा तथा बहाल आम्दानीबारे छानबिनको माग
अखडाको जग्गा तथा परिसरमा टहरा निर्माण गरी भाडामा लगाइएको र त्यसबाट निजी लाभ लिइएको भन्ने विषयसमेत निवेदनमा उठाइएको छ। यस सम्बन्धमा जग्गाको स्वामित्व, संरचना निर्माणको वैधानिकता, बहाल असुली तथा आम्दानीको विवरण जाँच गर्न माग गरिएको छ।
अनधिकृत कब्जा वा आम्दानीसम्बन्धी अनियमितता भएको पुष्टि भएमा प्रचलित कानुनअनुसार कारबाही गरी अखडाको सम्पत्ति धार्मिक प्रयोजनमा उपयोग हुने व्यवस्था मिलाउन आग्रह गरिएको छ।
हस्तलिखित गुरु ग्रन्थ साहिबको संरक्षणमा जोड
अखडामा रहेका बहुमूल्य धार्मिक सामग्री, ऐतिहासिक वस्तु तथा हस्तलिखित गुरु ग्रन्थ साहिबको संरक्षणबारे पनि निवेदनमा चासो व्यक्त गरिएको छ। धार्मिक तथा ऐतिहासिक महत्त्वका सामग्रीको उचित संरक्षण, अभिलेखीकरण र रेखदेख सुनिश्चित गर्न तत्काल स्थलगत निरीक्षण गर्न माग गरिएको हो।
उपलब्ध सामग्रीको सूची तयार गर्ने, सुरक्षित भण्डारण गर्ने र आवश्यक संरक्षणका उपाय अपनाउने व्यवस्था मिलाउन समेत सम्बन्धित निकायलाई आग्रह गरिएको छ।
साधु–सन्त र तीर्थयात्रीसँग जोडिएको ऐतिहासिक स्थल
थापाथली उदासी अखडा उदासी सम्प्रदायका साधु, सन्त, महन्त तथा धार्मिक साधकहरूको आश्रयस्थलका रूपमा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको उल्लेख छ। महाशिवरात्रि लगायत विभिन्न धार्मिक पर्वमा भारत तथा अन्य देशबाट आउने तीर्थयात्री र साधु–सन्तका लागि बसोबास तथा धार्मिक गतिविधि सञ्चालन गर्ने स्थलका रूपमा यसको महत्त्व रहेको जनाइएको छ।
अखडाको मौलिक धार्मिक स्वरूप, ऐतिहासिक गरिमा र परम्परागत प्रयोजन कायम राख्दै संरक्षण तथा व्यवस्थापन गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ।
व्यवस्थित सञ्चालनका लागि संस्थानको ध्यानाकर्षण
योगी सोमराजले गुठी संस्थानसमक्ष अखडाको वास्तविक अवस्था, जग्गा तथा सम्पत्तिको विवरण, नाम परिवर्तनको आधार, संरचना निर्माण, बहाल आम्दानी र धार्मिक सामग्रीको सुरक्षासम्बन्धी विषयमा निष्पक्ष छानबिन गर्न माग गरेका छन्।
साथै, प्रचलित कानुन तथा सम्बन्धित धार्मिक परम्पराअनुसार योग्य र जिम्मेवार महन्तको विधिवत् नियुक्ति गरी अखडाको नियमित सञ्चालन, धार्मिक मर्यादा र ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षण सुनिश्चित गर्न आग्रह गरिएको छ।
अखडासम्बन्धी विषयमा गुठी संस्थानको आधिकारिक धारणा तथा छानबिनको निष्कर्ष प्राप्त भएपछि थप तथ्य स्पष्ट हुनेछन्।
वि.सं.२०८३ असोज २७ मंगलवार १३:५० मा प्रकाशित
