गोरखा, २५ असोज। गोरखाको बूढीगण्डकी नदीको माथिल्लो जलाधार क्षेत्रमा पहिरोका कारण नदीको बहाव अवरुद्ध भएपछि जम्मा भएको पानी एक्कासि बग्दा आइतबार बिहान आएको बाढीले चारवटा निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीले आयोजनाका निर्माण क्याम्प, पुल, पहुँच सडक, निर्माण सामग्री तथा उपकरणमा क्षति पुर्‍याउनुका साथै नदी आसपासका बस्ती र यातायात संरचनासमेत प्रभावित बनाएको छ।

प्रारम्भिक विवरणअनुसार बाढी बिहान करिब ८ बजेतिर आएको हो। माथिल्लो क्षेत्रमा पहिरो खसेर नदी थुनिएको र पछि अवरोध खुल्दा पानीको ठूलो बहाव एकैपटक तल्लो क्षेत्रमा पुगेको बताइएको छ। बाढीसँगै ढुङ्गा, माटो र गेग्रान बग्दा नदी किनारका संरचनामा क्षति पुगेको हो। घटनाको विस्तृत प्राविधिक कारण भने सम्बन्धित निकायको अध्ययनपछि स्पष्ट हुनेछ।

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) ले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक विवरणअनुसार बाढीबाट बूढीगण्डकी, दोभान खोला, यारु खोला र माछाखोला जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुगेको छ।

चुमनुब्री गाउँपालिका–३, सल्लेरी क्षेत्रमा निर्माणाधीन ३४१ मेगावाट क्षमताको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको मुख्य क्याम्प क्षेत्र बाढीले बगाएको छ। आयोजनासँग सम्बन्धित केही निर्माण उपकरणसमेत बगाएको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ। यसबाट निर्माण कार्य सञ्चालनमा कठिनाइ उत्पन्न हुने देखिएको छ।

त्यस्तै, दोभान खोला जलविद्युत् आयोजनाको क्याम्प क्षेत्रमा रहेका केही घरमा क्षति पुगेको छ भने आयोजनासँग सम्बन्धित बेलिब्रिजसमेत बगाएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यारु खोला जलविद्युत् आयोजनाको बेलिब्रिजमा क्षति पुग्नुका साथै निर्माण सामग्री र उपकरण बगाएको जनाइएको छ। माछाखोला जलविद्युत् आयोजनाको पहुँच सडक तथा पुलमा पनि क्षति पुगेको छ।

बाढीले जलविद्युत् आयोजनामा मात्र नभई स्थानीय बस्ती र आवागमनका संरचनामा समेत असर पारेको छ। चुमनुब्री तथा धार्चे गाउँपालिकाका विभिन्न क्षेत्रमा घर, झोलुङ्गे पुल र सडक सम्पर्क प्रभावित भएको समाचार विवरणमा उल्लेख छ। न्याक्चेतबाट सिर्दिबासतर्फ जोड्ने झोलुङ्गे पुल तथा धार्चे गाउँपालिका–५ को माछाखोलाबाट केरौँजा जोड्ने पुलमा क्षति पुगेको जनाइएको छ। आरुघाट गाउँपालिका–२ र ३ जोड्ने सोतीस्थित पुल तथा गोरखा–धादिङ सडक सम्पर्कमा समेत असर परेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

पुल र पहुँच सडकमा भएको क्षतिले स्थानीय बासिन्दाको आवतजावत, निर्माण सामग्री ढुवानी तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको आपूर्तिमा समस्या उत्पन्न हुन सक्ने देखिएको छ। दुर्गम क्षेत्रमा निर्माणाधीन आयोजनाहरूमा सडक र पुलको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुने भएकाले क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनःस्थापना नहुँदासम्म निर्माण कार्य प्रभावित हुन सक्नेछ।

बाढीबाट भएको कुल आर्थिक क्षति, प्रभावित संरचनाको विस्तृत अवस्था र पुनर्निर्माणमा लाग्ने समयबारे विवरण सङ्कलन भइरहेको छ। प्रभावित क्षेत्रमा थप जोखिम हुन सक्ने भएकाले नदी आसपासका बासिन्दालाई सतर्क रहन र स्थानीय प्रशासनको निर्देशन पालना गर्न आवश्यक देखिएको छ।

बूढीगण्डकीमा आएको यस आकस्मिक बाढीले पहाडी क्षेत्रमा नदी थुनिने जोखिमको निगरानी, पूर्वसूचना प्रणाली र जलविद्युत् आयोजनाका निर्माणस्थलको सुरक्षा व्यवस्थालाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ।

स्रोत: स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) को प्रारम्भिक क्षति विवरण तथा सार्वजनिक समाचार विवरण।