सम्पादकीय 

मानिसको जीवनमा स्वास्थ्यभन्दा ठूलो सम्पत्ति अरू केही छैन। तर विडम्बना, हामी स्वस्थ रहँदा स्वास्थ्यको महत्त्व बुझ्दैनौँ। जब शरीरमा रोगले जरा गाड्छ, तब अस्पताल, औषधि र उपचारको खोजीमा भौँतारिन थाल्छौँ। वास्तवमा, सन्तुलित खानपान, नियमित व्यायाम र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन सके धेरै रोगको जोखिम घटाउन सकिन्छ।

आजको व्यस्त जीवनशैलीमा मानिसको खानपान अव्यवस्थित बन्दै गएको छ। स्वादका नाममा अत्यधिक चिल्लो, नुनिलो, गुलियो र प्रशोधित खानेकुराको सेवन बढिरहेको छ। शारीरिक श्रम घट्दै गएको छ भने मोबाइल, टेलिभिजन र कम्प्युटरको अगाडि बिताउने समय बढिरहेको छ। यस्ता बानीले मोटोपना, उच्च रक्तचाप, मधुमेह तथा मुटुसम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउन सक्छन्।

स्वस्थ रहन महँगो उपचारभन्दा पहिले स्वस्थ बानी आवश्यक छ। दैनिक खानामा सागसब्जी, फलफूल, दाल, गेडागुडी तथा अन्य पोषणयुक्त खाद्य पदार्थ समावेश गर्ने, पर्याप्त स्वच्छ पानी पिउने, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने र पर्याप्त निद्रा लिने बानीले स्वास्थ्य सुधार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। धूमपान तथा मद्यपानबाट टाढा रहनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

हामीले बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने अस्पताल जानु कमजोरी होइन र औषधि सेवन गर्नु असफलता पनि होइन। रोग लागेमा समयमै स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनु र आवश्यक उपचार गर्नु बुद्धिमानी हो। खानपानमा ध्यान दिँदैमा सबै रोगबाट बच्न सकिन्छ वा कुनै पनि औषधि आवश्यक पर्दैन भन्ने सोच गलत हो। वंशाणुगत अवस्था, संक्रमण, वातावरण र अन्य कारणले पनि मानिस बिरामी पर्न सक्छ।

तर रोगको उपचार गर्नुभन्दा रोग लाग्ने जोखिम कम गर्ने प्रयास अवश्य गर्न सकिन्छ। स्वास्थ्यप्रति सचेत नागरिकले आफ्नो मात्र होइन, परिवारको खानपान र जीवनशैलीमा पनि ध्यान दिनुपर्छ। बालबालिकालाई सानैदेखि पोषणयुक्त खाना खाने, खेल्ने, व्यायाम गर्ने र व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिने बानी सिकाउनुपर्छ।

सरकारले पनि स्वास्थ्य संस्थामा उपचारको सुविधा विस्तार गर्नुका साथै नागरिकलाई स्वस्थ जीवनशैलीबारे सचेत गराउन आवश्यक छ। विद्यालय, परिवार, सञ्चारमाध्यम र समुदायले मिलेर स्वस्थ खानपानको संस्कार विकास गर्नुपर्छ।

अन्ततः स्वास्थ्य अस्पतालको शय्यामा पुगेपछि मात्र सम्झिने विषय होइन। यो त हामीले हरेक दिन खाने खाना, गर्ने व्यवहार र अपनाउने जीवनशैलीसँग जोडिएको विषय हो। आजैदेखि आफ्नो खानपान र दिनचर्यामा सुधार गरौँ। किनकि स्वस्थ जीवनका लागि सबै रोगबाट पूर्ण