काठमाडौं ।  आज सोमबार राधाष्टमी व्रत तथा गोरखकाली पूजा मनाइँदैछ। आज कार्तिक कृष्ण अष्टमी तिथि परेको छ। नेपाली पात्रोमा आजको दिन राधाष्टमी व्रतका रूपमा उल्लेख गरिएको छ। यस अवसरमा भक्तजनले श्रीराधा र श्रीकृष्णको स्मरण, पूजाआराधना तथा धार्मिक अनुष्ठान गर्ने परम्परा छ।

हिन्दू धर्ममा श्रीराधालाई प्रेम, भक्ति, समर्पण र आध्यात्मिक चेतनाको अनुपम प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। श्रीकृष्णप्रतिको राधारानीको अनन्य प्रेमलाई सांसारिक मोहभन्दा माथिको दिव्य प्रेम र भक्तिको उदाहरणका रूपमा व्याख्या गरिन्छ।

को हुनुहुन्छ राधारानी?

वैष्णव धर्मपरम्परामा राधारानीलाई भगवान् श्रीकृष्णकी परमशक्ति तथा परमप्रिया मानिन्छ। विशेषगरी गौडीय वैष्णव दर्शनमा उहाँलाई श्रीकृष्णको ह्लादिनी शक्ति अर्थात् दिव्य आनन्दशक्तिका रूपमा वर्णन गरिएको छ।

धार्मिक ग्रन्थ तथा वैष्णव परम्परामा राधा र कृष्णको सम्बन्धलाई जीवात्मा र परमात्माबीचको प्रेम, भक्ति र पूर्ण समर्पणको प्रतीकका रूपमा पनि बुझिन्छ।

राधारानीको जीवन र चरित्रले निःस्वार्थ प्रेम, त्याग, समर्पण र भगवान्प्रतिको अटुट विश्वासको सन्देश दिन्छ।

राधाष्टमीको धार्मिक महत्त्व

राधाष्टमीलाई राधारानीको प्राकट्य दिवसका रूपमा भाद्र शुक्ल अष्टमीमा विशेष रूपमा मनाउने वैष्णव परम्परा छ। भारतको बरसाना र वृन्दावन क्षेत्रमा यो पर्व विशेष उत्साहका साथ मनाइन्छ।

आज कार्तिक कृष्ण अष्टमीका दिन नेपाली पात्रोमा राधाष्टमी व्रत उल्लेख गरिएको छ। यस दिनको धार्मिक अभ्यासमा राधा–कृष्णको स्मरण, पूजा तथा राधाकुण्ड स्नानको महत्त्व पनि जोडिएको पाइन्छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार राधारानीको आराधना गर्दा मनमा प्रेम, करुणा, शान्ति र भक्तिभावको विकास हुने विश्वास गरिन्छ।

राधा–कृष्णको आराधना कसरी गर्ने?

राधाष्टमीका अवसरमा भक्तजनले बिहान स्नान गरी सफा वस्त्र धारण गर्ने, पूजा स्थलमा राधा–कृष्णको तस्बिर वा मूर्ति स्थापना गर्ने र फूल, फलफूल, धूप, दीप तथा नैवेद्य अर्पण गर्ने परम्परा छ।

यस दिन राधा–कृष्णको नामस्मरण, भजनकीर्तन, मन्त्रजप तथा धार्मिक ग्रन्थको पाठ गर्ने चलन छ। कतिपय भक्तजनले आफ्नो परम्पराअनुसार व्रतसमेत बस्ने गर्छन्।

राधाकुण्डको विशेष महत्त्व

भारतको उत्तर प्रदेशस्थित मथुरा जिल्लाको वृन्दावन नजिक रहेको गोवर्धन क्षेत्रमा राधाकुण्ड र श्यामकुण्ड अवस्थित छन्। वैष्णव सम्प्रदायमा यी दुवै कुण्ड अत्यन्त पवित्र तीर्थस्थल मानिन्छन्।

धार्मिक मान्यताअनुसार राधाकुण्डको स्नान तथा दर्शनले आध्यात्मिक पुण्य प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। विशेषगरी कार्तिक महिनामा राधाकुण्डको दर्शन, स्नान र पूजाका लागि भक्तजन पुग्ने परम्परा छ।

राधारानीको भक्तिबाट लिनुपर्ने सन्देश

राधारानीको जीवन र भक्तिले मानिसलाई निःस्वार्थ प्रेम, त्याग, विश्वास र समर्पणको मार्ग देखाउँछ। भगवान्प्रतिको सच्चा भक्ति केवल पूजा र व्रतमा मात्र सीमित हुँदैन, व्यवहारमा प्रेम, दया, करुणा र सद्भाव देखाउनु पनि भक्तिको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।

राधा र कृष्णको नामसँग जोडिएको दिव्य प्रेमले मानिसलाई अहङ्कार, स्वार्थ र द्वेष त्यागेर प्रेम तथा सद्भावको मार्गमा अघि बढ्न प्रेरित गर्छ।

राधे राधे ! जय श्रीराधे कृष्ण !