omkar tv
काठमाडौं । हिन्दू धर्मशास्त्रअनुसार कार्तिक कृष्ण पक्षमा पर्ने रमा एकादशीलाई भगवान् विष्णुको आराधना र पुण्य प्राप्तिका लागि महत्त्वपूर्ण व्रतका रूपमा लिइन्छ। यस दिन श्रद्धालु भक्तजनले भगवान् विष्णुको पूजा–आराधना, तुलसी अर्चना, भजन–कीर्तन, जप तथा दानधर्म गरी व्रत बस्ने धार्मिक परम्परा छ।
रमा एकादशीमा व्रत बस्नुको धार्मिक उद्देश्य केवल निराहार रहनु मात्र नभई मन, वचन र कर्मलाई शुद्ध राख्दै भगवान् विष्णुप्रति भक्ति समर्पण गर्नु पनि हो। यस दिन के गर्ने र के नगर्ने भन्ने विषयमा धार्मिक मान्यता र परम्पराले विशेष मार्गदर्शन गरेका छन्।
रमा एकादशीमा के गर्ने ?
१. बिहान सबेरै उठेर स्नान गरी स्वच्छ वस्त्र धारण गर्ने।
२. भगवान् विष्णुको पूजा गरी दीप प्रज्वलन गर्ने तथा तुलसी दल अर्पण गर्ने।
३. ॐ नमो भगवते वासुदेवाय मन्त्र जप गर्ने।
४. विष्णु सहस्रनाम, भगवद्गीता तथा हरिनाम संकीर्तन गर्ने।
५. आफ्नो स्वास्थ्य र क्षमताअनुसार फलाहार वा सात्त्विक भोजनसहित व्रत गर्ने।
६. गरिब, असहाय तथा आवश्यकतामा परेकालाई अन्न, वस्त्र वा अन्य सामग्री दान गर्ने।
७. दिनभरि सत्य बोल्ने, मन शान्त राख्ने र परोपकारी कार्यमा संलग्न हुने।
८. द्वादशीका दिन प्रचलित विधिअनुसार पारण गरी व्रत समापन गर्ने।
रमा एकादशीमा के नगर्ने ?
१. मासु, माछा, अण्डा तथा मदिराजन्य पदार्थ सेवन नगर्ने।
२. व्रतका दिन चामल तथा अन्न सेवन नगर्ने धार्मिक परम्परा पालना गर्ने।
३. कसैप्रति रिस, द्वेष, ईर्ष्या र कटु वचन प्रयोग नगर्ने।
४. झूट बोल्ने, छलकपट गर्ने तथा अरूलाई दुःख दिने काम नगर्ने।
५. अनावश्यक विवाद, झगडा र नकारात्मक व्यवहारबाट टाढा रहने।
६. व्रतको नाममा देखावटी, अहंकार र प्रतिस्पर्धा नगर्ने।
व्रत बस्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
एकादशी व्रत सबैले एउटै तरिकाले बस्नुपर्छ भन्ने छैन। धार्मिक परम्परामा निराहार, निर्जल, फलाहार तथा सात्त्विक भोजनसहित व्रत बस्ने विभिन्न विधि प्रचलित छन्। आफ्नो स्वास्थ्य र क्षमताअनुसार व्रतको विधि अपनाउनुपर्छ। बालबालिका, बिरामी तथा विशेष स्वास्थ्य अवस्था भएका व्यक्तिले निराहार वा निर्जल व्रतको दबाब लिनु हुँदैन।
रमा एकादशीको वास्तविक महत्त्व शरीरलाई कष्ट दिनुमा मात्र नभई मनलाई शुद्ध बनाउनु, भगवान्प्रति श्रद्धा राख्नु, सत्कर्म गर्नु र मानव सेवामा समर्पित हुनुमा रहेको धार्मिक मान्यता छ।
वि.सं.२०८३ कात्तिक १८ बुधवार ०६:४६ मा प्रकाशित
