काठमाडौं । भगवान् श्रीकृष्णको जन्मदिनको स्मरणमा मनाइने पवित्र श्रीकृष्ण जन्माष्टमी पर्व आज नेपालसहित हिन्दू धर्मावलम्बी समुदायमा श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ।
भाद्र कृष्ण पक्षको अष्टमी तिथिका दिन भगवान् श्रीकृष्णको जन्म भएको धार्मिक मान्यताअनुसार प्रत्येक वर्ष जन्माष्टमी मनाउने गरिन्छ। धार्मिक ग्रन्थहरूमा श्रीकृष्णलाई भगवान् विष्णुको आठौँ अवतारका रूपमा वर्णन गरिएको छ। उहाँले अन्याय, अत्याचार र अधर्मको अन्त्य गर्दै सत्य, धर्म र सत्कर्मको मार्ग देखाउनुभएको धार्मिक विश्वास छ।
जन्माष्टमीका अवसरमा देशभरका कृष्ण मन्दिरमा विशेष पूजा–आराधना, भजन–कीर्तन, प्रवचन तथा धार्मिक कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ। भक्तजनहरू बिहानैदेखि मन्दिर पुगेर पूजा गर्ने, व्रत बस्ने तथा भगवान् श्रीकृष्णको नामस्मरण गर्ने गर्छन्। राति श्रीकृष्णको जन्म भएको धार्मिक मान्यताअनुसार मध्यरातमा विशेष पूजा तथा जन्मोत्सव मनाउने परम्परा रहेको छ।
नेपालमा ललितपुरको मंगलबजारस्थित प्रसिद्ध कृष्ण मन्दिर जन्माष्टमीको प्रमुख धार्मिक केन्द्रका रूपमा परिचित छ। यसका साथै काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न कृष्ण मन्दिर तथा देशका अन्य धार्मिक स्थलहरूमा समेत भक्तजनको उल्लेख्य उपस्थिति रहने गरेको छ।
श्रीकृष्णको जीवन र शिक्षालाई केवल धार्मिक आस्थासँग मात्र नभई सत्य, कर्तव्य, प्रेम, करुणा र धर्मको मार्गसँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ। महाभारतको युद्धभूमिमा अर्जुनलाई श्रीकृष्णले दिएको उपदेशलाई श्रीमद्भगवद्गीताका रूपमा हिन्दू धर्मको महत्वपूर्ण आध्यात्मिक ग्रन्थ मानिन्छ।
जन्माष्टमीका दिन भगवान् कृष्णको बालरूप अर्थात् बालगोपालको पूजा गर्ने, झुला सजाउने, माखन–मिश्रीलगायतका प्रसाद चढाउने र कृष्णका भजन–कीर्तन गर्ने चलन छ। विभिन्न स्थानमा कृष्णका झाँकी तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमसमेत आयोजना गरिन्छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार श्रीकृष्णको जन्मले अधर्ममाथि धर्म र असत्यमाथि सत्यको विजयको सन्देश दिन्छ। त्यसैले जन्माष्टमीलाई श्रद्धा, भक्ति र आत्मचिन्तनको पर्वका रूपमा मनाउने गरिन्छ।
यस अवसरमा भक्तजनहरूले भगवान् श्रीकृष्णको स्मरण गर्दै परिवार, समाज र राष्ट्रमा शान्ति, सद्भाव तथा सुख–समृद्धिको कामना गरेका छन्।