काठमाडौं । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि मंगल चौथी अर्थात् मंगल चतुर्थी भगवान् गणेशको विशेष आराधना गर्ने महत्वपूर्ण दिनका रूपमा लिइन्छ। मंगलबार र चतुर्थी तिथि एकै दिन परेको संयोगलाई मंगल चौथी भनिन्छ। यस दिन भगवान् गणेशको पूजा, व्रत, कथा श्रवण तथा स्तोत्र पाठ गर्ने धार्मिक परम्परा रहेको छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार भगवान् गणेशलाई विघ्नहर्ता तथा शुभकार्यका प्रथम पूज्य देवताका रूपमा पूजा गरिन्छ। त्यसैले मंगल चौथीका दिन गणेशको आराधना गर्दा जीवनमा आइपर्ने बाधा–अड्चन हट्ने, मनोकामना पूरा हुने तथा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास छ।
कसरी गरिन्छ मंगल चौथीको व्रत ?
मंगल चौथीका दिन बिहान स्नान गरी शुद्ध वस्त्र धारण गरेर भगवान् गणेशको पूजा गर्ने चलन छ। पूजामा दुबो, फूल, अक्षता, चन्दन, अबिर, धूप–दीप, फलफूल तथा लड्डुलगायतका प्रसाद चढाइन्छ। गणेशसँगै भगवान् शिव र माता पार्वतीको समेत पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ।
व्रतालुले दिनभर उपवास वा आफ्नो परम्पराअनुसार फलाहार गर्ने तथा भगवान् गणेशको ध्यान, भजन–कीर्तन, गणेश स्तोत्र र गणेश अथर्वशीर्ष पाठ गर्ने गर्छन्। ‘ॐ गं गणपतये नमः’ मन्त्रको जप गर्दै गणेशको आराधना गर्ने परम्परा पनि छ।
के छ धार्मिक महत्व ?
मंगल चौथीलाई गणेश भगवान्को कृपा प्राप्त गर्ने विशेष अवसरका रूपमा लिइन्छ। धार्मिक ग्रन्थ तथा परम्परामा यस दिनको व्रतले विघ्न–बाधा हटाउने, बुद्धि–विवेक बढाउने, कार्यसिद्धि तथा परिवारको सुख–शान्तिका लागि फलदायी हुने विश्वास उल्लेख गरिएको पाइन्छ।
विशेषगरी नयाँ कामको सुरुवात, पारिवारिक सुख–शान्ति तथा जीवनमा आएका बाधा हटाउन गणेशको पूजा आराधना गर्ने चलन छ। मंगल चौथीबाट नियमित मंगलबारको व्रत प्रारम्भ गर्ने परम्परा पनि कतिपय समुदायमा रहेको छ।
श्रद्धा र आस्थाको पर्व
मंगल चौथी केवल व्रत बस्ने दिन मात्र नभई आत्मसंयम, श्रद्धा र सकारात्मक सोचको अभ्यास गर्ने धार्मिक अवसरका रूपमा पनि लिइन्छ। भक्तजनहरूले आफ्नो क्षमता र स्वास्थ्यअनुसार व्रत तथा पूजा गर्ने र परिवारको सुख, शान्ति तथा समृद्धिको कामना गर्ने गर्दछन्।
ॐ गं गणपतये नमः। विघ्नहर्ता श्रीगणेश भगवान्को कृपा सबैमा रहोस्।